Çocuğum Ders Çalışmak İstemiyor: Odaklanma Sorunu mu, Duygusal Engel mi?

"Ders çalış hadi!" cümlesini her gün tekrar etmekten yoruldunuz mu? Çocuğunuz defterini açmak istemiyor, masasının başında dakikalarca oyalanıyor ya da sürekli başka şeylerle ilgileniyor olabilir. Bu durumda akla hemen şu soru geliyor:"Çocuğum ders çalışmak istemiyor, ne yapmalıyım?"

Bu yazıda, bu yaygın sorunun arka planındaki nedenleri anlayacak, "Odaklanma sorunu mu, duygusal bir engel mi?" ayrımını nasıl yapabileceğinizi öğrenebileceksiniz. Ayrıca, çocuğunuzu motive edebilmek için uygulanabilir ve bilimsel temelli öneriler de bulacaksınız.

Çocuğum Neden Ders Çalışmak İstemiyor?

Birçok ebeveyn bu soruyu şöyle aratıyor: 👉 "Çocuğum neden ders çalışmak istemiyor?" 👉 "Ders çalışmayan çocuğa nasıl yaklaşmalı?"

Bu sorunun tek bir cevabı yok. Çünkü çocuklar "isteksizlik" gibi görünen davranışların arkasında çok farklı ihtiyaçlar barındırabilir:

1. Dikkat ve Odaklanma Güçlüğü

Çocuğunuz ders başına otursa da çabuk sıkılıyor, dalıp gidiyorsa bu durum odaklanma sorununa işaret edebilir. Dikkat eksikliği yaşayan çocuklar ders çalışmayı sevmedikleri için değil, sürdüremedikleri için kaçabilirler.

2. Motivasyon Eksikliği

Çocuğun hedefi net değilse veya çalıştığı konunun kendisiyle bir ilgisi olduğunu düşünmüyorsa ders çalışmak ona anlamlı gelmeyebilir. Bu durumda sık sık "Bunları neden öğreniyoruz ki?" gibi cümleler duyabilirsiniz.

3. Aileden Gelen Baskı veya Kıyaslama

"Kuzenin her gün 2 saat çalışıyor." ya da "Ben senin yaşındayken…" gibi kıyaslamalar çocukta direnç yaratabilir. Baskı altında olan çocuk ders çalışmayı bir zorunluluk, hatta bir ceza gibi algılayabilir.

4. Duygusal Zorluklar (Kaygı, Özgüven Eksikliği, Tükenmişlik)

Bazı çocuklar başarısız olmaktan korktukları için çalışmaktan kaçınır. "Zaten yapamayacağım, neden uğraşayım?" gibi iç sesler, dışarıdan tembellik gibi görünen davranışların altında yatan asıl sebepler olabilir.

Ders Çalışmak İstemeyen Çocuğa Nasıl Davranmalıyım?

Google'da sıkça aratılan sorulardan biri de bu:"Ders çalışmayan çocuğa nasıl yaklaşılır?"

İşte hem pedagojik hem de psikolojik açıdan etkili bazı öneriler:

1. Eleştirmek Yerine Anlamaya Çalışın

"Hiçbir şey yapmak istemiyorsun!" demek yerine, "Ders çalışmak seni zorluyor gibi, bu konuda birlikte bir yol bulabiliriz mi?" gibi anlayış içeren cümleler kurun.

2. Küçük Hedefler Belirleyin

"Bugün 2 saat çalış" yerine, "15 dakika boyunca birlikte çalışalım" demek çocuğun gözünde görevleri daha ulaşılabilir hale getirir.

3. Onunla Birlikte Program Yapın

Kendi fikirlerinin dikkate alındığını gören çocuklar daha fazla sorumluluk hisseder. Günlük çalışma planını birlikte belirleyin.

4. Fiziksel Ortamı Düzenleyin

Görsel karmaşadan uzak, sade bir masa, sessiz bir oda ve dikkat dağıtıcıların ortadan kaldırıldığı bir ortam odaklanmayı artırır.

5. Sadece Sonucu Değil, Süreci de Takdir Edin

Çocuğunuzun gösterdiği çabayı fark edin: "Bugün 10 dakika odaklanabildin, bu gerçekten güzel bir gelişme" gibi geri bildirimler özgüvenini destekler.

Dikkat Eksikliği mi, Duygusal Zorluk mu?

Bu ayrımı yapmak önemlidir çünkü çözüm yolları da buna göre değişir. Aşağıdaki gözlemler, çocuğunuzun yaşadığı güçlüğün türünü anlamanıza yardımcı olabilir:

• Uzun süre derse odaklanamama: Hem dikkat sorunu hem duygusal engelde görülebilir
• Çalışmak istemediğini açıkça belirtme: Genellikle duygusal engel
• Masa başında oturmakta zorlanma: Çoğunlukla dikkat sorunu
• Başarısızlık korkusu: Duygusal engel
• Sürekli hareket halinde olma: Dikkat sorunu

Eğer bu tabloyu gözden geçirmenize rağmen net bir ayrım yapamıyorsanız, bir uzmandan destek almanız faydalı olabilir.

Ne Zaman Bir Çocuk Psikoloğuna Başvurmalıyım?

"Ders çalışmak istemiyor" şikayeti tek başına bir tanı değildir. Ancak bu davranış uzun süredir devam ediyorsa ve aşağıdaki belirtiler gözlemleniyorsa, çocuğunuz için profesyonel destek almak faydalı olabilir:

• Akademik başarıda belirgin düşüş
• Evde ders konusu açıldığında yoğun stres ya da öfke
• Dikkat dağınıklığı günlük yaşamı da etkilemeye başladıysa
• Özgüven eksikliği ve başarısızlık korkusu sık dile getiriliyorsa
• Okula gitmek istememe ya da karın ağrısı gibi fiziksel şikayetler varsa

Sonuç: Sadece Ders Değil, Duygu da Çalışıyoruz

Çocuğunuz ders çalışmak istemediğinde, bu davranışın ardında yatan nedenleri anlamaya çalışmak en doğru ilk adımdır. Unutmayın; her çocuk öğrenmek ister, yeter ki bu süreç onun gelişimsel ve duygusal ihtiyaçlarına uygun biçimde yapılandırılsın.

Eğer çocuğunuzun ders çalışmaya dair isteksizliği giderek artıyorsa ve evde uyguladığınız yöntemler sonuç vermiyorsa, bu konuda birlikte çözüm yolları geliştirebiliriz.